Het Ministerie van OCW is afgelopen week een publiekscampagne gestart over het “Ervaringscertificaat” – goede zet vond ik, want ik wist, ondanks mijn recente project bij een onderwijsinstelling, niet van het bestaan hiervan. Hoog tijd dus, vond ik, dat hier aandacht aan wordt besteed.

Enig onderzoek leerde mij vervolgens dat werkervaring weliswaar gaat “meetellen”, maar dat hiervoor een “traject” wordt gestart, waarbij uitkeringsinstanties CWI en UWV bepalen in welke mate de betrokkene in aanmerking komt voor vrijstellingen voor eventuele vervolgopleidingen. Wat een teleurstelling! Wéér een gemiste kans dus. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat een plan als dit gedoemd is te falen zodra instanties als een CWI en een UWV zich ermee gaan bemoeien. Maar misschien ben ik te cynisch. Feit is wel dat er weer op een specifieke doelgroep wordt gemikt, terwijl een initiatief als het ervaringscertificaat voor zo veel meer doelgroepen geschikt is.

Ik dacht héél even dat er werkelijk iets zou veranderen. Dat werkervaring op dezelfde manier zou worden gewaardeerd als diploma’s. Dat iedereen gelijke kansen zou krijgen op de arbeidsmarkt en in het MKB en op dezelfde manier zou worden gewaardeerd. Ik kan me legio mogelijkheden voorstellen om een dergelijk initiatief zo in te vullen dat iedereen hiervan kan profiteren en zo de kwaliteit van arbeidskrachten over de hele linie wordt verhoogd, maar nee, het wordt weer op z’n Nederlands ingevuld: kleinschalig en beperkt. Denk alleen al aan mensen die – van nature of door een bepaalde beperking – moeilijk kunnen studeren, maar wel beschikken over een schat aan concrete praktijkervaring. Toetsen op basis van praktische kennis in plaats van theorie, zodat je erachter kunt komen wat iemand werkelijk kan en niet wat een diploma bepaalt wat hij/zij zou moeten kunnen op basis van de gevolgde opleiding.

Als ik dit op mezelf betrek moet ik toegeven dat ik qua opleidingen niet bepaald een “zwaargewicht” ben. Ik heb ook nooit veel fiducie gehad in diploma’s. Daar heb ik gegronde redenen voor. Op de cijferlijst van mijn HAVO-diploma prijkt een glorieuze 8 voor Duits, die ik heb “verdiend” met een extra proefwerk “Schrwere Wörter”. Dat cijfer zegt dus niets over mijn capaciteit om Duits te spreken en te schrijven. Mijn 7 voor Nederlands heeft ook weinig met de realiteit te maken en is zelfs een beetje beledigend als je bedenkt dat ik mijn hele schooltijd lang uitsluitend negens en tienen heb gehaald – met minder kon ik ook niet thuiskomen met een doctor in de Nederlandse taal en letterkunde als vader. Maar ik heb mijn mondeling verknald, omdat ik niet alle boeken op mijn lijst heb kunnen lezen.
Na de HAVO had ik weinig behoefte aan nog meer scholing, voornamelijk omdat ik geen fijne schooltijd heb gehad. Ik kende mezelf en wist vrij zeker dat ik slecht zou kunnen aarden op een hogeschool of universiteit. Omdat ik niet wist, wat ik wilde worden, beperkte ik mijn keuze nog verder. Mijn ouders hebben uiteindelijk voor me besloten en me een goede basis op de arbeidsmarkt geboden.

Tegenover mijn weinig indrukwekkende verzameling diploma’s staat mijn uitgebreide en vooral gevarieerde werkervaring, die ervoor zorgt dat ik van veel dingen verstand heb. Alleen… dat staat niet op papier. De enige manier om te bewijzen dat ik kennis van zaken heb is in de praktijk. Dat vind ik niet echt eerlijk.

Ik heb bewust gekozen voor praktijk ten opzichte van theorie. De meeste opleidingen in mijn vakgebied bieden leerstof aan die ik al beheers. Waarom zou ik een dure opleiding gaan volgen die alleen maar bewijst dat ik inderdaad weet wat ik weet? Op die manier zou een diploma wel een heel erg duur papiertje zijn. Natuurlijk, het onderhandelt wat gemakkelijker als je op schrift kunt aantonen dat je verstand van zaken hebt. Maar is dat ook werkelijk zo?

Wie is er nu eigenlijk eerlijker – de theoreticus die beweert nog alles te weten wat hij jaren geleden op school heeft geleerd of de pragmaticus, die in de praktijk kan aantonen wat hij/zij denkt te weten?

“Practical wisdom is only to be learned in the school of experience. Precepts and instruction are useful so far as they go, but, without the discipline of real life, they remain of the nature of theory only.”

[Samuel Smiles]